« فاضل گيلانى در شرح قانون فرموده كه اهل اساتيق را براى جدرى ( يعنى آبله ) معالجات مجربه است كه قبول و انكار او از صبغه ارباب عقول سليمه نباشد مثل آنكه جون جدرى به صبى يا صبيه ظاهر شود و پر از مائيه گردد ، دانه‌اى از دانه‌هاى او را مىشكافند و مائيه او را بر باطن ساعد طفل صحيح ديگر كه جدرى به او بروز نكرده قريب رسغ از دست راست مىمالند و در آنجا چند سوزن مىزنند تا آن مائيه بر طوبات باطن جلد او مختلط شود پس بعد ساعات قليله برو حمى ظاهر مىگردد و از جدرى عدد قليلى در آن موضع و بر ساير بدن بروز مىكند و بىغايله صحت مىيابد » . چنان كه ملاحظه مىشود روش مايه‌كوبى آبله به اين شيوه منتها از ترشحات بثورات آبله انسانى سالها قبل از ادوارد جنر معمول بوده و فاضل گيلانى « 1 » آن را ذكر كرده است « 2 » 5 - قرابادين احمدى - به فارسى 6 - نسخه‌جات مجرب 7 - تفريح القلوب ( كتاب حاضر ) اميد مىرود با دستيابى به آثار ارزشمند اين پزشك فارسىنويس ، در آينده به يارى پروردگار به نشر برخى از آثار وى توسط موسسه مطالعات پزشكى طب اسلامى و مكمل توفيق يابيم .

--> ( 1 ) - منظور از فاضل گيلانى دانشمند نامى حكيم على گيلانى است كه شرح قانون ابن سينا را به زبان عربى در 4 مجلد نوشته و به عنوان شرح گيلانى شهرت دارد وى در روز 5 محرم سال 1018 هجرى قمرى وفات يافته است . تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان - اثر استاد فقيد پروفسور حكيم نير واسطى - لاهور - 1354 هجرى شمسى ( 2 ) - البته به شرحى كه در كتاب نگاهى به جايگاه و آثار محمد بن زكرياى رازى و بهاء الدوله رازى - انتشارات معاونت دانشجوئى و فرهنگى دانشگاه علوم پزشكى ايران - 1375 آورده‌ايم . بهاء الدوله رازى پيش از آن ، موضوع واكسيناسيون آبله را با خشك‌ريشه‌هاى مبتلايان به آبله در اثر ماندگارش خلاصه التجارب مطرح و اجرا كرده است .